Vraag en antwoord

Wat zijn gluten?
Gluten zorgen voor een luchtige structuur in bijvoorbeeld brood. Gluten zijn een onderdeel van het eiwit in tarwe, rogge, gerst, spelt, en khorasantarwe (kamut). Meel, bloem, maar ook moutmeel van deze granen bevatten gluten. Ook veel andere (kant-en-klaar) producten bevatten gluten zoals: koekjes, paneermeel, couscous, pastas, bindmiddelen, sauzen, soepen, snoep, snacks en kant-en-klaar maaltijden. Zelfs niet eetbare producten, zoals kleurpotloden, kunnen gluten bevatten.

Waar komt de glutenvrije trend vandaan?
De glutenvrij trend is in stroomversnelling gekomen doordat Oprah Winfrey in 2008 glutenvrij is gaan eten naar aanleiding van het boek Quantum Wellness geschreven door de bestseller auteur Kathy Freston.. Velen van haar talkshow kijkers en volgens van haar blog zijn hierdoor geïnspireerd en hebben de trend omarmd.

Hoe noem je het als je niet tegen gluten kunt?
Coeliakie (spreek je uit als seu-lia-kie)  ofwel glutenintolerantie is een ernstige aandoening. Bij deze mensen zorgt eten met gluten voor een beschadiging van het slijmvlies van de dunne darm. Daardoor kan de darm zijn werk niet goed doen en kan het lichaam belangrijke voedingsstoffen niet opnemen. Dit kan zorgen voor erge vermoeidheid, buikpijn, diarree, afvallen en depressie.

Spijsvertering

Hoeveel mensen hebben glutenintolerantie?
Naar schatting hebben in Nederland zo’n 160.000 mensen Coeliakie. De meeste van hen, zo’n 135.000, weten dat nog niet. Dit komt omdat de klachten vaak vaag zijn, waardoor er niet snel aan glutenintolerantie wordt gedacht. De Nederlandse Coeliakie vereniging pleit en dan ook voor dat huisartsen alerter worden op de syntomen. Hierdoor zal de ziekte Coeliakie eerder worden ontdenkt waardoor tijdig de juiste behandeling kan worden ingezet.

Wat zijn de klachten?
De meest voorkomende klachten zijn:buikklachten, een opgeblazen gevoel in de buikstreek,diarree, maar ook obstipatie en olieachtig ontlasting. Klachten treden vaak na het eten van voedsel waar gluten in zit. Kijk voor een volledig overzicht van de klachten op www.NCV.nl of www.mdl.nl

Wat is glutensensitiviteit?
Over glutensensitiviteit bestaan veel wilde verhalen. Artsen en onderzoekers zijn het er over eens dat er mensen zijn bij wie geen coeliakie kan worden aangetoond, maar die wél goed reageren op een glutenvrij dieet. Daar is de verzamelnaam glutensensitiviteit voor bedacht.

Hoe weet je of je glutensensitiviteit hebt?
Als alle andere darmaandoeningen uitgesloten zijn, dan zou je last kunnen hebben van glutensensitiviteit. Dit kun je alleen nog maar aantonen door begeleid eerst 6 weken een strikt glutenvrij dieet te volgen en dan opnieuw gluten te eten. Men kijkt dan naar de klachten in beide perioden.

Wereldwijd lopen onderzoeken om een diagnosemiddel te vinden. Het kan ook zijn dat het namelijk niet aan het eiwit gluten in granen ligt, maar aan een ánder eiwit of een ander stofje in tarwe of graan. En misschien zijn de biopten van mensen bij wie geen coeliakie werd aangetoond, verkeerd geïnterpreteerd en is het tóch coeliakie. Het interpreteren van biopten blijft mensenwerk. Eigenlijk weten we dus nog niet precies wat glutensensitiviteit (non celiac glutensensitivity) is. Dit zal in de toekomst met meer onderzoek duidelijk gaan worden. (Bron ncv)

Is een glutenvrij dieet gezonder?
Er zijn mensen die aangeven zich beter te voelen bij het niet of weinig eten van gluten. Echter, als je zomaar gluten/granen gaat schrappen uit je menu kun je een tekort aan vitamines (B en E) en ijzer ontwikkelen. Ook zijn veel glutenvrije producten minder gezond door meer meer zoet, zout en vet. Conclusie: er is nog te weinig bekent en onderzocht om deze vraag met ja of nee te kunnen beantwoorden.

Kunnen glutenhoudende granen vervangen worden door glutenvrije soorten?
De volgende granen en graanachtigen zijn glutenvrij en kunnen een alternatief zijn voor de glutenhoudende granen: teff, maïs, rijst, boekweit, amaranth, quinoa, aardappelmeel, tapioca en haver. Haverproducten, zoals havermeel en havervlokken zijn helaas vaak vervuild met kleine hoeveelheden glutenhoudende granen, zoals tarwe. Haver kan daarom alleen gebruikt worden als hele korrel, in de vorm van zelfgemalen havermeel of zelfgeplette havervlokken (eigen graanmolen en vlokkenpletter) of haverproducten met het glutenvrije logo er op.

Wat kun je wel eten zonder gluten?
Voorbeelden van producten die je wel kunt eten zijn: Rijst, amaranth, gierst, quinoa, maïs, teff, zaden, pitten, noten, fruit, groenten, peulvruchten, vlees, vis, eieren, zuivel. Zij het niet bewerkt met een glutenbevattend product natuurlijk.

Hoe voedingsstoffen in granen vervangen?
Vitaminen en mineralen die in granen zitten kun je gemakkelijk opvangen door de andere voedingsmiddelen. Kies voor onbewerkt en vers dan krijg je de meest veelzijdige voedingsstoffen en mineralen binnen.

Waar zijn Glutenvrije producten te koop?
Bij speciale glutenvrij winkels, reform zaken, de supermarkten, gezondheidswinkels en online winkels. Voorbeelden hiervan zijn: Glutenvrijmarkt.com,  More than Soup, Glutenvrije webshop, Goodso, Jumbo, PLUS, Ekoplaza enz.